KAZILARIMIZ

 

 

 

 

 

2010 YILI A�TA�BARA�YLE KAZILARIMIZ

(2010-2014)

(SAYFA DA?ZENLEME A�ALIAzMALARIMIZ DEVAM ETMEKTEDA�R)

Eskiyapara��da 2010 yA�lA�nda KA?ltA?r ve Turizm BakanlA�AYA� ve Ankara A?niversitesi ile ekibimizce baAYlatA�lan arkeolojik kazA�larA�n ilk beAY yA�lA� A?A�A?ncA? kazA� dA�neminin baAYlangA�A� aAYamasA�nA� oluAYturmuAYtur. Uzun sA?reli boAYluk hA�yA?AYA?n yaAYamA�na devam etmesini saAYlamA�AY terk edilen kA�y evlerinin temelleri hA�yA?AYA?n adeta bir parA�asA� olmuAYtur. BA�ylece hA�yA?kte yeni bir kA?ltA?rel tabaka oluAYmuAYtur. SA�z konusu kA�y evlerinin kalA�ntA�larA�nA�n tespiti, hA�yA?AYA?n ayrA�ntA�lA� bir plankare sistemine dahil edilmesi, eski kazA� alanlarA�nA�n revizyonu, yeni kazA� alanlarA�nA�n belirlenmesi ve stratigrafik arayA�AYlarA�mA�z ilk beAY yA�lA�mA�zA�n temel faaliyetlerini oluAYturmuAYtur.

2010 yA�lA� kazA�mA�zda aAYA�rlA�klA� olarak yeni kazA� alanA�nA�n belirlenmesi amaA�lanmA�AYtA�r. Yenden hazA�rlanan topografik planA�n A�AYA�AYA�nda hA�yA?AYA?n KD sektA�rA?nde kazA�lara baAYlanmA�AYtA�r. A�nceki kazA�larA�n da sA?rdA?rA?ldA?AYA? bu sektA�rde, hA�yA?AYA?n kuzey kesimindeki en dik yamacA� yer alA�r. Bu kesim bize basamak aA�malar iA�in en uygun ortamA� saAYlamA�AYtA�r. KazA� planlamamA�z sA�rasA�ndaki deAYerlendirmelerimizde hA�yA?kte bir geniAY aA�ma oluAYturup bunun iA�inden alt tabakalara inilmesi uygun bulunmamA�AYtA�r. HA�yA?kteki mimarinin yoAYunluAYu nedeniyle bA�ylesine bir sistem A�alA�AYma alanA�nA�n daralmasA�na yol aA�ar ve stratigrafik tespitleri zorlaAYtA�rA�r. 2010 yA�lA� A�alA�AYmalarA� iA�in amaA�ladA�AYA�mA�z bir diAYer A�hedef, hA�yA?kte saAYlA�klA� ve saAYlam bir stratigrafik sergilemenin saAYlanabilmesiydi. Belirlenen alanda yamaca doAYru (kuzey yA�nA?nde) stratigrafik basamaklar oluAYturularak bu amacA�mA�za ulaAYmaya baAYladA�k. A�2010 yA�lA�nda Orta Hitit seviyesi belirgin olarak ortaya A�A�ktA�.

SaAYlam durumda insitu seramik yeni ortaya A�A�kmaya baAYlayan bir mimari kompleks iA�inde bulundu. 2010 yA�lA�nA�n en ilginA� buluntusu A?zerinde hiyeroglif iAYaretler bulunan bir A�anak dibinin parA�asA�ydA�. AyrA�ca daha A�nce den de bulunan kabartmalarA� kap repertuvarA�na yeni bir parA�a eklendi. “BoAYa baAYlA� insan” tasvirli bu parA�a Eskiyapar’A�n bir kabartmalA� vazo A?retim merkezi olma olasA�lA�AYA�nA� gA?A�lendirdi. viagra in qatar. 2011 yA�lA� kazA�sA�na aynA� alanda devam edildi. Bu yA�l 7. seviyeye inilerek Eski TunA� A�aAYA� kA?ltA?r katmanA�na ulaAYA�ldA�. Birinci dA�nem kazA�larA�nda hA�yA?AYA?n kuzeydoAYu-doAYu kesiminde Eski TunA� A�aAYA�’nA�n orta ve geA� safhalarA� kazA�lmA�AYtA�. Kuzey kesimde ortaya A�A�kardA�AYA�mA�z 7. seviye Eski TunA� A�aAYA� III’A?n son safhasA�na aittir. Bunun altA�nda da diAYer seviyeler mevcuttur. Ancak hA�yA?AYA?n eteAYinde hatta tarla hizasA�nda kalan bu kesimde yer altA� su seviyesi yA?ksektir. Bu nedenle A�bir sA?re sonra 7. seviye su altA�nda kalmA�AYtA�r. DolayA�sA�yla bu kesimdeki daha alt seviyelere inebilmek mA?mkA?n olmamA�AYtA�r. 2011′de ortaya A�A�kmaya baAYlayan kompleks “A” yapA�sA� olarak adlandA�rA�lmA�AYtA�r. Bu yapA� iA�inde metal eserler, hiyeroglifli baskA�lar, mA?hA?rler bulunmuAYtur. Bu yapA�ya ait moloz iA�inde bulunan en A�nemli buluntu bir tablet parA�asA�dA�r.

2012 yA�lA�nda “A” yapA�sA�nA�n ortaya A�A�karA�lmasA� yA�nA?nde A�alA�AYmalara devam edildi. Bu A�alA�AYmalar sA�rasA�nda sA�z konusu yapA�nA�n taAY dA�AYemeli bA?yA?k bir odasA� iA�inde in situ bir banyo kA?bA? tespit edildi. KA?p kA�smen dA�AYemeye gA�mA?lmA?AY durumdaydA�. A�evresinde ve iA�inde boAYa kemiklerine ve geyik boynuzlarA�na ait parA�alarA�nA�n bulunmasA� kA?bA?n ve odanA�n kA?ltle iliAYkili olduAYu gA�stermiAYtir. KazA�lar sA�rasA�nda Eski Hitit’in son safhasA�na ait kabartmalA� vazo parA�alarA� bulunmaya devam etmiAYtir. Eskiyapar Eski Hitit A�aAYA�’nda bir kabartmalA� vazo A?retim merkezidir. Birinci dA�nemde bulunanlarA�n yanA�nda kazA�larA�mA�zda ele geA�enlerle bu tA?r vazo parA�alarA�nA�n sayA�sA� giderek artmA�AYtA�r. Eski Hitit A�aAYA�’nda en az 10 adet kabartmalA� vazonun “B” yapA�sA� ve A�evresindeki mekanlarda korunmuAY olduAYunu sA�yleyebiliyoruz. 2012 yA�lA�nda Orta Hitit “A” yapA�sA�nda bulunan kale burcu tasvirli vazo parA�asA� BoAYazkA�y’deki A�rneklerin benzeridir. Eskiyapar’A�n Orta Hitit A�aAYA�’nda bA?yA?k ve zengin bir kent olduAYunu gA�steren buluntular 2012 yA�lA�nda da gelmeye devam etmiAYtir.

2013 yA�lA�nda 2010 yA�lA�nda kazA�sA�nA�n baAYlattA�AYA�mA�z ve bir sondaj bA?yA?k bir aA�maya dA�nA?AYen “A” aA�masA�nA�n doAYuya doAYru geniAYletilmesi sonucunda yer yer M.A�.I. katmanlarA�na ait adalarla karAYA�laAYA�lmA�AYtA�r. Eskiyapar’da Demir A�aAYA� mimarisi ve seviyeleri Helenistik ve Roma katmanlarA� tarafA�ndan tahribata uAYratA�lmA�AYtA�r. AyrA�ca OrtaA�aAY’A� takiben gA?nA?mA?z kA�y evleri de bu tahribatA� bir moloz tabakasA�na dA�nA?AYtA?rmA?AYlerdir. A�Yine de aralarda kalan Demir A�aAYA� A� seviyelerine ait kap parA�alarA� karAYA�mA�za A�A�kmA�AYtA�r. Bunlardan en ilginci gA�AYA?s sA?slemeli bir kA?lt kabA�nA�n bA?yA?kA�e parA�asA�dA�r. AyrA�ca bir Frig ritonun parA�alA� halde bulunmuAY ve tamamlanmA�AYtA�r. Birinci dA�nem kazA�larA�nda da tespit edildiAYi A?zere Eskiyapar M.A�.I. binde de zengin ve gA?A�lA? bir kenttir.

2014‘te 1968-1990 yA�llarA�nda kazA�lan alanlarA�n dA?zenlenmesine ve mevcut taAY temellerin saAYlamlaAYtA�rA�lmasA�na yA�nelik uygulamalara devam edildi. Bu alanda 1968 kazA�larA�nda oluAYturulmuAY molozlu toprak yA�AYA�nA�nA�n boAYaltA�lmasA� ve dA?zenlemesi bA?yA?k A�lA�A?de tamamlanmA�AYtA�r. a�?Ea�? alanA�nda temellerin de A�ok derine inmediAYi ilk dA�nem kazA�larA�nda ortaya A�A�karA�lan mevcut taAY sA�ralarA�nA�n temellerin son 4. veya 5. sA�rasA�na ait olduAYu anlaAYA�lmA�AYtA�r. AA�A�lan A�ukurdaki kesitin deAYerlendirilmesiyle bu yapA�larA�n temellerininA� alt seviyesinde bA?yA?k taAY bloklarA�nA�n bulunmadA�AYA� da anlaAYA�lmA�AYtA�r. BA�ylece biraz daha kuzeydeki iri taAY bloklu temel dolgularA�nA�n biraz daha geA� safhaya ait olduklarA� belirginleAYmiAYtir. Tespitler ve belgelendirmeden sonra sondaj A�ukuru kendi topraAYA� ile kapatA�lmA�AYtA�r. Yine bu alanA�n gA?neyinde kalan ve birinci dA�nem kazA� sezonunda ortaya A�A�kartA�lan bA?yA?k bir yapA�nA�n temelleri (a�?Ca�? yapA�sA�) saAYlamlaAYtA�rA�lmA�AY ve planA� anlaAYA�lA�r hale getirilmiAYtir. Bunun yakA�n benzeri BoAYazkA�ya��deki bir yapA�dA�r (MeAYedi BinasA� olarak adlandA�rA�lan yapA�). KazA�nA�n ilk gA?nlerinde oluAYturulan a�?Ba�? aA�masA� doAYuya ve batA�ya doAYru geniAYletilerek 2015 yA�lA�nda 3. ve daha alt seviyelere inilebilecek geniAY bir alan oluAYturulmuAY aynA� zamanda kazA� alanlarA�nA�n gA�rA?nA?m aA�A�sA�ndan dA?zeltilmesi saAYlanmA�AYtA�r. Bu kesimde yapA�lan A�alA�AYmalar sonucunda a�?Ba�? yapA�sA�nA�n doAYu kanadA� ortaya A�A�karA�lmA�AYtA�r. Bu uzantA�daki odalarda tespit edilen tahribatA�n nedenini aA�A�klayan bronz bir Hitit zA�rh pulu ile bronzdan bir Hitit ok ucu bulunmuAYtur. A�Bu yapA�nA�n da alt seviyesinde 3. seviyenin taAY temelleri izlenerek yeni bir Eski Hitit yapA�sA�nA�n tespiti yapA�lmA�AYtA�r. DikdA�rgen planlA� iki odasA� belirginleAYen bu yeni yapA�nA�n (Eski Hitit son safha) bir oda tabanA�nA�n taAY dA�AYemeli olduAYu anlaAYA�lmA�AYtA�r. Daha A�nce bu yapA�ya a�?Ca�? binasA� tanA�mA� yapA�lmakla birlikte, son haliyle bu binaA�a�?Da�? olarak yeniden adlandA�rA�lmA�AYtA�r. a�?Ca�? binasA� tanA�mlamasA� ise birinci dA�nem kazA� A�ukurundaki bA?yA?k yapA�ya verilmiAYtir. a�?Ba�? aA�masA�nA�n orta kesimindeki Demir A�aAYA� mezarA� belgelenip kaldA�rA�ldA�ktan sonra derinleAYmeye devam edilmiAY,A� bu kesimde, alt seviyelerden toprak tahliyesini saAYlayabilmek amacA�yla toprak bir rampa oluAYturulmuAY,A� bu A�alA�AYmalar sA�rasA�nda bronz iAYneler, bronz eser parA�alarA� (A�ok tahrip olmuAY durumda), aAYA�rAYaklar bulunmuAYtur. KaldA�rA�lan Demir A�aAYA� mezarA�; bir dA?z toprak mezardA�r. Mezar bir kadA�na aittir. Kemikleri oldukA�a tahrip olmuAY durumda ortaya A�A�karA�ldA�. Hoker tarzda gA�mA?ldA?AYA? anlaAYA�lan bireyin kA?peleri, boyunluklarA�, bronz, kemik ve fritten oluAYan kolye taneleri insitu bulundu. AyrA�ca baAY hizasA�nda bronz iAYneleri ortaya A�A�karA�ldA�. BronzlarA�n bA?yA?k kA�smA� yoAYun oksidasyona kalmA�AYtA�r. BaAYA�nA�n A?st kesiminde alA�A� taAYA�ndan yapA�lmA�AY ve A�ok tahrip olmuAY M.A�.2. bin yA�ldan tanA�dA�AYA�mA�z bir damga mA?hA?r yer almaktaydA�. Bu mA?hA?r, Demir A�aAYA� mezarA� iA�in A�ukur aA�A�lA�rken, bir alttaki Hitit tabakalarA�nA�n molozunda zamanA�nda bulunmuAY olmalA�dA�r. Bu mezar Demir A�aAYA�nda Eskiyapara��A�n refah seviyesi hakkA�nda bize yeni bilgiler saAYlamA�AYtA�r. Mezardaki iskeletin A�n A�alA�AYmasA� merhumA�Prof.Dr.Ayhan Ersoy tarafA�ndan yapA�lmA�AYtA�r.A�Ekibimizin Sanat Tarihi uzmanA� Yrd. DoA�. Dr. Muhammet GA�rA?r tarafA�ndan a�?Da�? alanA�ndaA� sA?rdA?rA?len kazA�lar sA�rasA�nda Bizans dA�nemine ait olduAYu tespit edilen ve daha sonra kullanA�mA�nA�n devam ettiAYi anlaAYA�lan binanA�n 2014 yA�lA� kazA� A�alA�AYmalarA� tamamlanmA�AYtA�r.A�a�?Ea�? yapA�sA�A�olarak tanA�mlanan bu yapA�nA�n OsmanlA� A�aAYA�a��nda tamir edildiAYi ve sonrasA�nda da kullanA�ldA�AYA� dA?AYA?nA?lmektedir. Mevcut izlerden bu yapA�nA�n bazA� kesimlerinin modern kA�y evinin kA�mA?r deposu olarak kullanA�lmA�AY olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r.Ekibimizin Sanat Tarihi uzmanA� Yrd. DoA�. Dr. Muhammet GA�rA?r tarafA�ndan a�?Da�? alanA�ndaA� sA?rdA?rA?len kazA�lar sA�rasA�nda Bizans dA�nemine ait olduAYu tespit edilen ve daha sonra kullanA�mA�nA�n devam ettiAYi anlaAYA�lan binanA�n 2014 yA�lA� kazA� A�alA�AYmalarA� tamamlanmA�AYtA�r.A�a�?Ea�? yapA�sA�A�olarak tanA�mlanan bu yapA�nA�n OsmanlA� A�aAYA�a��nda tamir edildiAYi ve sonrasA�nda da kullanA�ldA�AYA� dA?AYA?nA?lmektedir. Mevcut izlerden bu yapA�nA�n bazA� kesimlerinin modern kA�y evinin kA�mA?r deposu olarak kullanA�lmA�AY olduAYu anlaAYA�lmaktadA�r.

GENEL BA�R DEAzERLENDA�RME:

Eskiyapar’da kazA� baAYvuru projemizin ilk beAY yA�lA� tamamlanmA�AY bulunmaktadA�r. Genel MA?dA?rlA?AYA?mA?ze verdiAYimiz A�kinci beAY yA�llA�k planA�mA�zda A�(2015-2019) sondaj kazA�larA�mA�z geniAY aA�malara dA�nA?AYtA?rA?lecek, eski kazA� alanlarA� yeniden dA?zenlenecek ve A�ren yeri statA?sA?ne geA�iAY iA�in gerekli planlamalar gerA�ekleAYtirilecektir. 2010 yA�lA�ndan bu yana A�orum’da yerel yA�netimler ve mA?lki amirlerlerle AYu husus zaman zaman paylaAYA�lmA�AYtA�r: Alaca A�evresine A?A� bA?yA?k arkeolojik merkez mevcuttur: AlacahA�yA?k, BoAYazkA�y ve Eskiyapar. CoAYrafi yA�nden baktA�AYA�mA�zda turizm alt yapA�sA� aA�A�sA�ndan geliAYim gA�stermeye en uygun alanlar Alaca merkez bA�lgesi ve A�evresindedir. BoAYazkA�y’deki bugA?n kA?A�A?k ve yetersiz iAYletmeler mevcuttur ve bunlarA�n bir turizm alanA�na dA�nA?AYmesi A�ok zordur. Sit alanA� ve arkeolojik yerleAYiminin geniAY A�lA�eAYi bunu engellemektedir. AynA� durum AlacahA�yA?k A�ren yeri ve A�evresi iA�in de geA�erlidir. Bu baAYlamda Eskiyapar ve Alaca A�lA�esinde ve A�evresinde uygun geniAY dA?zlA?kler mevcuttur. BA�lgeye gelen turistler kA�sa bir turdan sonra doAYrudan A�orum A�li’ne ve sonrasA�nda Karadeniz’e geA�mektedirler. Alaca A�evresinde kurulacak olan bir arkeo-turizm alanA� turistleri bA�lgede tutacaktA�r. A�Bu turizm alanA�nda yer alacak olan kaliteli konaklama tesisleri, otantik el sanatlarA� galerileri, yerel lezzetlerin paylaAYA�m alanlarA� ve turistler iA�in olmazsa olmaz eAYlence mekanlarA� bA�lgeyi bir arkeo-turizm cenneti haline A�evirecektir. Bu uygulama Alaca A�lA�esine de A�nemli bir gelir saAYlayacaktA�r. AyrA�ca Alaca’dan hareketle uygun dizayn edilmiAY araA�larla A?A� arkeolojik merkeze A�gerA�ekleAYtirilecek ring seferleri ve tekrar turizm alanA�na dA�nA?AY, turistleri en az 3-4 gA?n bA�lgede tutmayA� saAYlayacaktA�r. BA�ylesine bir potansiyel bir A�ok dA?nya A?lkesinde mevcut deAYildir. Eskiyapar kazA� heyeti bA�yle bir projenin parA�asA� olmaktan ve katkA� vermekten A�ok mutlu olacaktA�r. Biz AYimdilik heyet olarak A�nA?mA?zdeki yA�llarda bize gelmeye baAYlayacak olan turistlerin kapalA� bir mekanda bilgi alabileceAYi, Ankara ve A�orum MA?zelerinde teAYhir edilen eserlerin dijital gA�rsellerinin sergilendiAYi ve Eskiyapar kazA�larA� hakkA�nda bilgi verilebileceAYi mekanlar planlA�yoruz. Eskiyapar’da bir yerel mA?ze kurulmasA�ndan ziyade tA?m eserlerin tanA�tA�mA�nA�n yapA�lacaAYA� basit mekanlarA�n daha saAYlA�klA� olduAYu dA?AYA?ncesindeyiz. A�leride kazA� evimiz ve A�evresinin bir kA?ltA?r merkezine dA�nA?AYmesini arzu ediyoruz.